Google AI-antwoorden: kleine, vage betalingen aan uitgevers

Google betaalt inmiddels een deel van de uitgevers voor content die in zijn AI-antwoorden terechtkomt. Het gaat wel om een kleine groep, en de meeste bedragen zijn nog kleiner. Volgens een artikel van The Information doen zo'n 100 digitale uitgevers mee aan een proefprogramma voor AI Overviews, AI Mode en de chatbot Gemini. Meerdere deelnemers zeggen dat ze niet kunnen nagaan hoe hun vergoeding wordt berekend.

Zo werkt het programma

De proef ging minder dan een jaar geleden van start. Deelnemende uitgevers kunnen in Google Search Console, het dashboard van het bedrijf voor website-eigenaren, zien hoe vaak Google hun content heeft gebruikt en wat dat gebruik heeft opgeleverd.

De bedragen lopen sterk uiteen. Voor verschillende kleine en middelgrote blogs en websites komen de betalingen uit op minder dan 0,1 procent van hun advertentie-inkomsten. Sommige kleine sites ontvingen over een periode van enkele maanden minder dan 1.000 dollar. Aan de bovenkant verdiende een uitgever 50.000 tot 60.000 dollar in een paar maanden, en een ander haalt meer dan 1 miljoen dollar per jaar binnen.

Google baseert de betalingen op hoeveel elke bron bijdraagt aan een bepaald AI-antwoord. Sommige deelnemers vertelden The Information dat ze niet weten hoe die bijdrage wordt gemeten, en dat hun maandelijkse cijfers zonder uitleg kunnen veranderen. Volgens het artikel lijkt content over nicheonderwerpen met een trouw publiek, zoals anime en gaming, meer op te leveren dan andere content.

Afzijdig blijven terwijl het verkeer daalt

Een aantal grotere uitgevers blijft bewust buiten het programma. Ze willen Google dwingen hogere tarieven te betalen. Hun verkeer loopt al terug, en uit meerdere onderzoeken blijkt dat AI Overviews het aantal klikken naar het open web flink verminderen.

De druk op Google neemt op meerdere fronten toe:

• Juli 2025: Onafhankelijke uitgevers dienden een klacht in over AI Overviews bij de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de EU en tevens mededingingstoezichthouder.
• September 2025: Penske Media, het moederbedrijf van Rolling Stone, klaagde Google aan wegens misgelopen verkeer en advertentie-inkomsten.
• December 2025: De Europese Commissie opende een mededingingsonderzoek. Daarin wordt onderzocht of Google oneerlijke voorwaarden oplegt door content van uitgevers in AI-functies te gebruiken zonder passende vergoeding of een echte mogelijkheid om zich af te melden.

Daarnaast heeft een Duitse rechter geoordeeld dat AI Overviews gelden als eigen content van Google, en niet als samenvattingen van bestaand materiaal. Als andere rechters die lijn volgen, krijgen uitgevers een juridische basis om licentievergoedingen te eisen telkens wanneer hun werk in een AI-antwoord opduikt. Dat zou Google flink wat kosten. Het precieze aandeel van elke bron in een antwoord meten zou lastig zijn, misschien zelfs onmogelijk. De administratie van de betalingen zou extra kosten met zich meebrengen, en de vergoedingen zouden op de marges kunnen drukken.

Google bepaalt de voorwaarden, voorlopig

Op dit moment heeft Google de voorwaarden in handen, via een mix van selectieve licentiedeals, een afmeldmogelijkheid en een betaalmodel waarin het bedrijf als enige bepaalt wat content waard is.

Het resultaat is voor uitgevers een klassiek gevangenendilemma. Een handjevol doet het goed, de meesten krijgen weinig of niets. Een uitgever die afhaakt, zet weinig druk, want andere bronnen vullen het gat. Een uitgever die blijft, accepteert de tarieven van Google. Door de afzonderlijke deals onderhandelen uitgevers bovendien ieder voor zich in plaats van als groep, en dat speelt Google in de kaart. Het bedrijf is al decennia bezig om steeds meer webcontent naar zijn zoekmachine te trekken en daar te gelde te maken. AI Overviews versnellen die verschuiving aanzienlijk.

Onze analyse

Het kernprobleem is niet alleen de hoogte van de betalingen. Het is het gebrek aan transparantie. Een uitgever die niet kan zien hoe zijn inkomsten worden berekend, kan niet beoordelen of een deal eerlijk is, en kan niet plannen met inkomsten die van maand tot maand zonder uitleg schommelen. Dat doet vermoeden dat de proef minder een licentiemarkt is dan een pakket voorwaarden volgens het principe slikken of stikken.

Voor lezers die websites, blogs of contentbedrijven runnen, zijn de cijfers een nuttige realitycheck. Afgaand op de gerapporteerde bedragen zullen betalingen voor AI-antwoorden het verloren zoekverkeer voor de meeste kleine en middelgrote sites waarschijnlijk niet compenseren.

De volgende stappen komen waarschijnlijk eerder van toezichthouders en rechters dan van Google. Het is de moeite waard om in de gaten te houden of het mededingingsonderzoek van de Europese Commissie leidt tot duidelijkere voorwaarden of een echte afmeldmogelijkheid, en of andere rechters de Duitse uitspraak volgen dat AI Overviews eigen content van Google zijn. Beide ontwikkelingen kunnen de onderhandelingsmacht weer richting uitgevers verschuiven. Tot die tijd houdt de prikkel om afzonderlijk te onderhandelen Google aan het stuur.